Ung thư mắt: Hiểu rõ, chủ động phòng ngừa và điều trị

Ung thư mắt là tình trạng những tế bào ung thư phát triển ở trên hoặc trong mắt. Đây là một loại bệnh lý hiếm gặp, tuy nhiên bệnh rất nguy hiểm, không những phá huỷ chức năng thị giác của mắt bị bệnh mà còn có thể đe dọa đến tính mạng. Do vậy người bệnh không nên chủ quan. 

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cụ thể về bệnh ung thư mắt bao gồm nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán, điều trị và cách phòng ngừa hiệu quả. Nắm vững kiến thức về ung thư mắt là điều cần thiết để chúng ta chủ động phòng ngừa và điều trị hiệu quả căn bệnh này.

Ung thư mắt là gì?

Khi các tế bào mắt phát triển một cách đột biến sẽ gây ra sự hình thành của các khối u ác tính hay còn được gọi là bệnh ung thư mắt.

Có nhiều loại ung thư mắt khác nhau, nhưng loại ung thư mắt phổ biến nhất là: Ung thư tế bào hắc tố (Nguyên phát) và U nguyên bào võng mạc:

▪️ Ung thư tế bào hắc tố: Đây là loại ung thư mắt nguyên phát phổ biến nhất, xảy ra khi các tế bào ung thư xuất hiện ở màng bồ đào. Ung thư hắc tố cũng có thể bắt đầu ở những nơi khác của mắt, chẳng hạn như kết mạc, là một lớp mỏng trong suốt bao phủ phần lòng trắng của mắt.

▪️ U nguyên bào võng mạc: U nguyên bào võng mạc (NBVM) là một loại khối u ác tính nội nhãn hay gặp nhất ở trẻ em, khối u bắt nguồn từ các tế bào võng mạc (retina), nơi tiếp nhận ánh sáng giúp mắt có thể nhìn được đồ vật. Đây là loại ung thư mắt phổ biến nhất ở trẻ em, thường phát hiện ở trẻ trước 5 tuổi. U nguyên bào võng mạc bắt đầu khi trẻ còn trong bụng mẹ.

Dấu hiệu nhận biết ung thư mắt

Trong giai đoạn đầu, triệu chứng của bệnh ung thư thường tiến triển âm thầm, rất khó phát hiện. Trên thực tế, khi đi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ nhãn khoa sẽ là người đầu tiên nhận ra các biểu hiện bất thường ở mắt. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết ung thư mắt ở cả trẻ em và người lớn.

Dấu hiệu ở người lớn

Phần lớn ở những trường hợp ung thư mắt ở người trưởng thành, các khối u ác tính thường xuất hiện ở màng mạch nho trước (mống mắt và thể mi) và màng mạch nho sau. Khi ung thư mắt ở giai đoạn tiến triển, người bệnh có thể nhận thấy một số dấu hiệu như:

▪️ Xuất hiện một điểm tối trên mống mắt hoặc trên kết mạc

▪️ Tầm nhìn bị mờ, bóp méo hoặc thấy dấu hiệu giảm thị lực rõ ràng

▪️ Nhạy cảm với ánh sáng và ánh sáng nhấp nháy

▪️ Thay đổi hình dạng của đồng tử, một bên mắt bị lồi ra ngoài

▪️ Xuất hiện điểm mù trong tầm nhìn ngoại biên của mắt

Dấu hiệu ở trẻ em 

Loại ung thư mắt thường gặp ở trẻ em là u nguyên bào võng mạc. Bệnh lý này phổ biến nhất ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, nhưng vẫn có khả năng xuất hiện ở các nhóm tuổi khác. U nguyên bào võng mạc có thể xảy ra ở một bên mắt hoặc cả hai bên mắt. Dưới đây là một số triệu chứng của bệnh: 

▪️ Mắt trẻ bị lác

▪️ Trẻ bị đau mắt, đỏ mắt hoặc sưng mắt

▪️ Hai đồng tử có màu khác nhau

▪️ Thị lực của trẻ giảm sút bất thường, trẻ không thể nhìn rõ hoặc như có vật cản.

Bệnh nhân mắc ung thư mắt nguyên nhân từ đâu?

Nguyên nhân chính xác gây ung thư mắt chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, vẫn có một vài yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh dưới đây: 

Sử dụng điện thoại thường xuyên

Bệnh nhân có mức độ sử dụng điện thoại dày đặc và thường xuyên sẽ sớm có nguy cơ bị mắc các bệnh về thị giác và lâu dài biến chứng thành ung thư.

Độ tuổi

Theo thống kê, độ tuổi trung bình được chẩn đoán mắc bệnh ung thư mắt là khoảng 55 tuổi. Vì vậy, người bệnh cần hết sức lưu ý.

Tiền sử bệnh lý

Bệnh nhân từng bị mắc một số bệnh lý liên quan đến thị giác sẽ có nguy cơ ung thư mắt, đặc biệt là u tế bào sắc tố. Các bệnh có thể kể đến như hội chứng rối loạn sắc tố da, bệnh lý sắc tố mắt,…

Môi trường làm việc độc hại

https://tuilocbui.com/wp-content/uploads/2021/05/1-1-scaled.jpg

Việc thường xuyên tiếp xúc với các hoá chất độc hại sẽ có nguy cơ mắc ung thư ở mắt cao hơn bình thường. 

Tiếp xúc với tia tử ngoại

Các tia tử ngoại từ ánh nắng mặt trời có thể ảnh hưởng tới đôi mắt, làm tăng nguy cơ gây ung thư. Các tế bào tiếp xúc với tia này sẽ dần thay đổi và hình thành khối u rất nguy hiểm.

Yếu tố di truyền

Những người có người thân (cha, mẹ, anh/chị/em ruột) bị ung thư mắt thì có nguy cơ mắc bệnh khá cao, chiếm tới 45%. 

Các biện pháp chẩn đoán ung thư mắt

https://mathadong.com/wp-content/uploads/2020/06/6-1024×793.jpg

Dưới đây là một số các xét nghiệm được chỉ định thực hiện nhằm xác định tình trạng bệnh:

Kiểm tra sàng lọc

Bác sĩ sẽ kiểm tra tổng quan xung quanh mắt, đồng tử và giác mạc. Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường hoặc khối u trong mắt, bác sĩ sẽ chỉ định tiến hành thực hiện các xét nghiệm sàng lọc khác.

Sinh thiết

Đây là bước quan trọng để chẩn đoán ung thư mắt. Chuyên gia sẽ lấy tế bào làm sinh thiết bằng kim y khoa chuyên dụng. Các tế bào sẽ được nuôi cấy và làm sinh thiết trong phòng xét nghiệm. Nhìn vào các tế bào dưới kính hiển vi sẽ giúp chẩn đoán chính xác khối u ác tính trên 95%.

Siêu âm

Xét nghiệm chẩn đoán ung thư mắt này đặc biệt hữu ích để chẩn đoán các khối u ác tính ở mắt vì chúng nhìn theo một cách nhất định trên siêu âm. Sử dụng xét nghiệm này, các bác sĩ có thể xác định chẩn đoán u ác tính của mắt trong hầu hết các trường hợp.

Xét nghiệm di căn

Một khối u bắt đầu trong mắt có thể lan truyền qua máu, hệ bạch huyết đến các bộ phận khác trên cơ thể, thông thường là gan. Nếu nghi ngờ bị di căn, bác sĩ sẽ kiểm tra mức men gan trong máu của người bệnh hoặc qua chụp CT, siêu âm gan để xác định xem khối u đã di căn tới gan hay chưa.

Chụp CT, MRI

Chụp CT tạo ra một hình ảnh 3 chiều trong cơ thể với máy chụp X-quang giúp bác sĩ có thể thấy được những điều bất thường hoặc khối u trong mắt. Hình ảnh chụp CT cũng có thể sử dụng để đo kích thước và sự phát triển của các khối u hắc tố.

Điều trị ung thư mắt

Ung thư mắt là một trong những căn bệnh nguy hiểm và nếu phát hiện ở giai đoạn muộn có thể bị mù lòa vĩnh viễn. Một số phương pháp thường được sử dụng trong điều trị bệnh ung thư ở mắt gồm:

Phẫu thuật

Đây là phương pháp phổ biến nhất được sử dụng trong điều trị ung thư. Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cắt bỏ vùng mí mắt hoặc cắt bỏ trên một diện tích rộng ra xung quanh và cắt bỏ vùng tiếp cận màng da mắt. Nếu trong trường hợp ung thư xâm lấn đến vùng nhãn cầu và hốc mắt, cần phải cắt bỏ toàn bộ các bộ phận bên trong hốc mắt.

Hóa trị

Là phương pháp dùng thuốc đưa vào cơ thể để tiêu diệt các tế bào ung thư và thường được kết hợp với xạ trị trong điều trị ung thư mắt. Phương pháp này bao gồm việc sử dụng thuốc chống ung thư, có thể uống hoặc tiêm. Việc hoá trị liệu cũng rất hữu ích trong điều trị u Lympho mắt. 

Xạ trị

Bác sĩ sẽ dùng tia xạ để tiêu diệt các tế bào ung thư. Khi xạ trị cần phải hết sức lưu ý để tránh được nguy cơ tổn thương các cơ quan trong hốc mắt.

Tác dụng phụ của xạ trị có thể dẫn tới đục thuỷ tinh thể, mắt khô, mất lông mi, tổn thương võng mạc và tổng thương thần kinh thị giác, tăng nhãn áp,…

Liệu pháp Laser

Liệu pháp laser là phương pháp sử dụng tia laser hồng ngoại để tiêu diệt các tế bào ung thư, nó có thể kết hợp với xạ trị trong điều trị ung thư mắt. Phương pháp này không được sử dụng nhiều cho u mắt ác tính nhưng có thể có hiệu quả cho các khối u ác tính nhỏ. 

Biện pháp phòng ngừa ung thư mắt

Bảo vệ đôi mắt chính là bảo vệ tài sản quý giá của mình. Để giảm nguy cơ mắc ung thư mắt, chúng ta có thể áp dụng những thói quen và biện pháp sau đây:

Hạn chế tiếp xúc với tia UV

Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng gay gắt bằng cách mang kính mắt chống tia UV, mũ rộng vành khi trời nắng có thể làm giảm nguy cơ mắc ung thư mắt và vùng da quanh mắt. 

Thể dục thường xuyên, đặc biệt là thể dục mắt

Thường xuyên thể dục, massage sẽ giúp mắt được thư giãn và giảm thiểu nguy cơ bị ung thư. 

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung thêm các loại trái cây và rau củ tốt cho mắt vào thực đơn hàng ngày như cà rốt, rau bina, súp lơ, cà chua, trứng,…

Đồng thời, hạn chế các nhóm thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ, bia, rượu, thuốc lá cùng các chất kích thích khác.

Khám sức khỏe định kỳ

Thường xuyên khám nhãn khoa định kỳ 6 tháng/lần giúp phát hiện ung thư mắt ở giai đoạn sớm nhất. Do đó, nếu thấy bất kỳ triệu chứng bất thường nào cần đi khám ngay để được điều trị kịp thời. 

Kết luận

Trên đây là một số thông tin cơ bản về ung thư mắt từ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán cho đến điều trị và cách phòng ngừa. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và thực hiện khám nhãn khoa định kỳ là điều rất quan trọng. Hãy chăm sóc sức khỏe của bạn và chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với bất kỳ vấn đề sức khỏe nào có thể xảy ra. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về ung thư mắt, hãy đến gặp bác sĩ ngay để được tư vấn và điều trị kịp thời.