Ung thư lưỡi: Nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị hiệu quả

Tỷ lệ ung thư lưỡi tại Việt Nam và các nước trên thế giới ngày một gia tăng, là một trong những bệnh ung thư phổ biến tại miệng và các vùng lân cận. Các dấu hiệu ở giai đoạn sớm của bệnh thường khó phát hiện nếu không chú ý, khi biểu hiện rõ đã là giai đoạn muộn.

Nắm vững kiến thức về ung thư lưỡi là điều cần thiết để chúng ta chủ động phòng ngừa và điều trị hiệu quả căn bệnh này. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về ung thư lưỡi bao gồm nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa.

Ung thư lưỡi là bệnh gì?

Ung thư lưỡi là tình trạng biến đổi ác tính của biểu mô phủ lưỡi hoặc các mô liên kết cấu trúc lưỡi. Căn bệnh này không có dấu hiệu rõ ràng ở thời gian đầu cho đến khi bệnh phát tác. 

Bệnh ung thư lưỡi thường gặp ở những người có độ tuổi từ 50 trở lên. Tuy nhiên theo những thống kê gần đây thì lứa tuổi mắc căn bệnh này ngày càng trẻ hóa.

Triệu chứng của ung thư lưỡi

Triệu chứng của ung thư lưỡi giống với các bệnh liên quan đến nhiệt miệng nên người bệnh thường chủ quan với những biểu hiện này. Triệu chứng cơ bản của ung thư lưỡi là lưỡi rất đau và các vết loét. Các triệu chứng khác bao gồm:

▪️ Xuất hiện các mảng trắng trên bề mặt lưỡi bám chắc vào da và ngày càng lan rộng.

▪️ Cảm giác tê lưỡi, đau tai, thay đổi giọng nói bất thường, lưỡi cứng, thậm chí hôi miệng xuất hiện đồng thời.

▪️ Khoảng 50% bệnh nhân có hạch ngay từ đầu. Hạch thường gặp là hạch dưới cằm, dưới hàm.

▪️ Đau họng kéo dài một thời gian cũng có thể là yếu tố dẫn đến bệnh. 

Nguyên nhân gây ung thư lưỡi

Việc hiểu rõ các nguyên nhân cũng như nhận biết được triệu chứng bệnh sẽ có thể giúp phòng ngừa bệnh kịp thời. Một số yếu tố nguy cơ gây bệnh như:

Hút thuốc lá

Hút thuốc là nguyên nhân của hàng loạt bệnh ung thư, trong đó có ung thư lưỡi. Khói thuốc lá là một trong các yếu tố nguy cơ phổ biến nhất đối với ung thư miệng và cổ họng, mà lưỡi là cơ quan không thể tránh khỏi.

Lạm dụng rượu, chất kích thích

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, có khoảng 70-80% bệnh nhân bị ung thư lưỡi hoặc ung thư miệng đều là những người thường xuyên sử dụng rượu bia và các chất kích thích. 

Yếu tố di truyền

Gen di truyền là một trong những nguyên nhân gây nên bệnh ung thư lưỡi. Nếu như trong gia đình bạn có bố mẹ bị bệnh ung thư lưỡi, thì những thế hệ sau cũng rất dễ mắc phải căn bệnh nguy hiểm này. Bệnh ung thư lưỡi theo di truyền, thì rất khó có thể phòng ngừa.

Tiếp xúc với tia bức xạ

Những người thường xuyên tiếp xúc với bức xạ cường độ cao, cũng là nguyên nhân gây ra các bệnh về miệng, trong đó có cả bệnh ung thư lưỡi. Đặc biệt những nạn nhân của những thảm họa hạt nhân, hay sống gần những nhà máy hạt nhân bị rò rỉ, thì nguy cơ mắc bệnh ung thư trong đó có ung thư lưỡi cũng cao hơn bình thường.

Chế độ ăn uống thiếu hợp lý

Chế độ ăn uống thiếu vitamin A, D, E; ăn nhiều đồ rán, đồ nướng, mỡ thực vật, ít ăn các loại rau, hoa quả… đều có thể dẫn đến nguy cơ ung thư lưỡi.

Chẩn đoán ung thư lưỡi

https://medlatec.vn/media/42013/file/chup-ct-vung-co-1.png

Để chẩn đoán ung thư lưỡi cần theo sát những bước kiểm tra như sau:

Lâm sàng

Ở giai đoạn đầu các triệu chứng thường không rõ ràng và dễ bị bỏ qua. Người bệnh có cảm giác như có dị vật hoặc xương cá cắm vào lưỡi, rất khó chịu. 

Ở giai đoạn toàn phát sẽ có các dấu hiệu rõ ràng hơn:

▪️ Cảm giác đau tăng lên khi nói, nhai và đôi khi đau lan lên tai.

▪️ Khạc ra nước bọt lẫn máu.

▪️ Hơi thở hôi do tổn thương bên trong lưỡi gây hoại tử.

▪️ Một số trường hợp gây khít hàm, cố định lưỡi gây khó nói và nuốt

▪️ Triệu chứng thực thể

▪️ Thương tổn loét có giả mạc hoặc sùi loét

▪️ Bờ nham nhở, dễ chảy máu

Cận lâm sàng

▪️ Sinh thiết và xét nghiệm mô bệnh học để chẩn đoán xác định

▪️ CT-MRI vùng cổ – họng, Xquang phổi để đánh giá mức độ lan rộng và di căn của khối u

▪️ Siêu âm vùng cổ để đánh giá tình trạng hạch cổ

▪️ Xét nghiệm PCR để tìm HPV

Điều trị ung thư lưỡi

Để điều trị ung thư lưỡi hiệu quả, bác sĩ cần xác định tình trạng cụ thể của người bệnh. Đối với những trường hợp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, các bác sĩ sẽ thường áp dụng phương pháp phẫu thuật, xạ trị. Với những trường hợp bệnh nhân phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn thì quá trình điều trị sẽ rất khó khăn. Bệnh nhân có thể cần kết hợp nhiều phương pháp để mang lại hiệu quả điều trị cao nhất. Dưới đây là một số phương pháp điều trị ung thư lưỡi thường được áp dụng: 

Phẫu thuật

Đây là biện pháp cơ bản và được dùng nhiều khi điều trị bệnh ung thư, và ung thư lưỡi cũng không phải là ngoại lệ. Ở giai đoạn sớm có thể điều trị triệt căn bằng phẫu thuật, ở giai đoạn muộn hơn cần phải kết hợp điều trị phẫu thuật, xạ trị và hóa trị nhằm kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. Trong một số trường hợp ở giai đoạn muộn khi có chảy máu nhiều tại u phải phẫu thuật thắt động mạch cảnh ngoài để cầm máu.

Xạ trị

Tùy vào từng trường hợp mà các bác sĩ sẽ áp dụng thời điểm xạ trị phù hợp. Chẳng hạn xạ trị đơn thuần thường được chỉ định đối với bệnh nhân ở giai đoạn sớm, xạ trị bổ trợ sau phẫu thuật để tiêu diệt những tế bào ung thư còn xót lại và từ đó mang lại hiệu quả tốt hơn so với chỉ thực hiện phẫu thuật đơn thuần, xạ trị tại chỗ để tiêu diện tổn thương ác tính ngay tại chỗ,… 

Hóa trị

Là phương pháp đưa một số loại hóa chất vào cơ thể người bệnh để tiêu diệt những tế bào ung thư. Tùy vào mỗi trường hợp mà bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp hóa trị đa hay hóa trị đơn cho người bệnh. Có thể kết hợp hóa trị với phương pháp phẫu thuật hay xạ trị để có được hiệu quả tốt nhất. 

Phòng ngừa ung thư lưỡi

https://kingfucoidan.vn/sites/default/files/phong_ngua_ung_thu_luoi_0.jpg

Ngày nay, tất cả mọi người đều có thể có nguy cơ mắc bệnh ung thư lưỡi, vì vậy việc phòng bệnh là điều vô cùng quan trọng. Một số biện pháp phòng ngừa ung thư lưỡi như:

Vệ sinh răng miệng đúng cách

Các bác sĩ khuyến cáo nên sử dụng bàn chải đánh răng kèm chỉ nha khoa để vệ sinh răng miệng đúng cách. Miệng không khỏe mạnh làm giảm hệ thống miễn dịch và ức chế khả năng của cơ thể để chống lại bệnh ung thư tiềm năng.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Ăn nhiều đậu, hoa quả, rau họ cải (như cải bắp, bông cải xanh), các loại rau lá xanh đậm, hạt lanh, tỏi, nho, trà xanh, đậu nành, cà chua. Ngoài ra nên thay các món chiên và nướng bằng các món luộc hoặc hấp.

Hạn chế sử dụng chất kích thích

Điều chỉnh lại lối sống, thói quen hàng ngày và hạn chế sử dụng bia, rượu, thuốc lá, đồ uống có cồn là một trong những biện pháp phòng ngừa ung thư lưỡi hiệu quả.

Tập thể dục thường xuyên

Vận động thể dục thể thao thường xuyên vừa giúp tăng sức đề kháng cũng như phòng tránh ung thư.

Khám nha khoa thường xuyên

Khám nha khoa định kỳ kết hợp với các phương pháp sàng lọc cho phép bạn phát hiện các dấu hiệu tiền ung thư sớm. Đặc biệt là khi thấy có các dấu hiệu bất thường như: xuất hiện vết loét lâu ngày, màu trắng hoặc đỏ ở hai bên lưỡi, có thể hơi đau hoặc không đau…

Kết luận

Trên đây là một số thông tin cơ bản về ung thư lưỡi từ nguyên nhân, các triệu chứng, chẩn đoán cho đến điều trị và phòng ngừa. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thể thao đều đặn là điều rất quan trọng. Hãy luôn chăm sóc sức khỏe và thường xuyên kiểm tra sức khỏe để phát hiện sớm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.